Kto zrobi stronę internetową — freelancer, agencja czy kreator
Trzy modele współpracy, trzy rozkłady ryzyka. Po czym poznać dobrego wykonawcę, o co zapytać przed podpisaniem i jakie odpowiedzi powinny zapalić lampkę.

Wybierając wykonawcę, wybierasz rozkład ryzyka. Kreator przenosi całą pracę na ciebie, agencja rozkłada ją na zespół, freelancer stawia między tobą a projektem jedną osobę. Każdy z tych układów ma słabe miejsce i warto wiedzieć które, zanim podpiszesz.
Piszę to jako freelancer, więc czytaj z tą świadomością. Starałem się opisać też przypadki, w których sam odradzam pracę ze sobą.
Kreator
Budujesz sam, przeciągając elementy. Płacisz abonament, nie płacisz nikomu za pracę.
Mocna strona. Pełna kontrola nad terminem i brak zależności od czyjejś dostępności. Zmiana w treści zajmuje minuty, nie wymaga pisania do nikogo.
Słabe miejsce. Wszystko, czego kreator nie przewidział, jest niewykonalne. Nie ma też nikogo, kto powie, że układ strony nie działa albo że brakuje najważniejszej informacji. A to bywa warte więcej niż samo wykonanie.
Kiedy to dobry wybór. Testujesz pomysł, masz czas i lubisz takie rzeczy robić sam. Albo strona ma być prostą wizytówką i wiesz, że taka zostanie.
Agencja
Zespół z podziałem ról: opiekun projektu, projektant, programista, czasem osoba od treści.
Mocna strona. Ciągłość. Choroba jednej osoby nie zatrzymuje projektu, a przy większym zakresie kilka osób pracuje równolegle. Przy rozbudowanych serwisach to przewaga nie do podrobienia przez pojedynczego wykonawcę.
Słabe miejsce. Koszt struktury jest w cenie, więc przy małych projektach płacisz za koordynację, której nie potrzebujesz. Bywa też, że rozmawiasz z opiekunem, a pracę wykonuje ktoś, kogo nigdy nie poznasz, i wtedy szczegół z rozmowy gubi się po drodze.
Kiedy to dobry wybór. Projekt jest duży, ma sztywny termin albo wymaga kilku kompetencji naraz. Gdy twoja firma potrzebuje partnera na lata i chce mieć pewność ciągłości niezależnie od losu jednej osoby.
Freelancer
Jedna osoba, z którą rozmawiasz i która wykonuje pracę.
Mocna strona. Brak pośredników. Rzecz ustalona w rozmowie trafia wprost do wykonania, bez przekazywania przez trzy osoby. Niższy koszt, bo nie ma struktury do utrzymania.
Słabe miejsce. Dostępność i przepustowość. Jedna osoba choruje, wyjeżdża i ma inne projekty. Przy awarii w środku dnia może akurat siedzieć u innego klienta. Tego nie da się obejść deklaracjami i uczciwiej jest o tym powiedzieć wprost niż obiecywać stały czas reakcji.
Kiedy to dobry wybór. Projekt mieści się w kompetencjach jednej osoby, zależy ci na bezpośrednim kontakcie i na tym, żeby ktoś znał twój projekt na pamięć przez lata.
O co zapytać przed podpisaniem
Sześć pytań, które rozstrzygają więcej niż portfolio.
Na kogo będzie zarejestrowana domena i hosting? Jedyna poprawna odpowiedź to „na ciebie". Konta zarejestrowane na wykonawcę to częsta przyczyna dramatów przy zmianie współpracy.
Jakie dostępy dostanę po zapłaceniu? Pełne uprawnienia administratora, nie konto redaktora z prawem do zmiany tekstu. Różnica ujawnia się dopiero wtedy, gdy chcesz zainstalować wtyczkę, zmienić szablon albo wpuścić kogoś innego. Wtedy okazuje się, że musisz o to poprosić poprzedniego wykonawcę. Do tego dostęp do serwera i do bazy danych, bo bez nich nie zrobisz nawet kopii zapasowej.
Czy umowa przenosi majątkowe prawa autorskie? Częsty problem przy rozstaniach, a sprawdzany znacznie rzadziej niż hosting. Bez przeniesienia praw projekt graficzny i kod formalnie zostają przy wykonawcy, nawet jeśli zapłaciłeś całość. Możesz korzystać ze strony, ale przerobienie jej przez kogoś innego wchodzi w spór. Samo przeniesienie praw też nie wystarcza: umowa powinna wprost pozwalać na przeróbki, bo bez tego zapisu zgoda na nie zostaje przy twórcy.
Ważny szczegół: przeniesienie majątkowych praw autorskich wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności. Formę pisemną zastępuje dokument podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Ustalenie mailowe albo zapis w wycenie nie wystarczą, a umowa bez tej formy jest w tej części po prostu nieważna. To nie jest porada prawna i przy większym projekcie warto dać umowę do sprawdzenia prawnikowi. Samo pytanie warto jednak zadać każdemu wykonawcy.
Co dokładnie wchodzi w cenę, a co jest osobną pozycją? Zapytaj wprost o licencje płatnych wtyczek i modułów. Wykonawca, który mówi o nich sam, przy wycenie, jest wiarygodniejszy niż ten, u którego pojawiają się po podpisaniu.
Czy będę mógł sam zmieniać treść? Jeśli tak, poproś o pokazanie panelu na żywo.
Co się dzieje po wdrożeniu? Strona wymaga aktualizacji. Odpowiedź „nic, jest gotowa" oznacza, że za rok problem będzie twój.
Kto napisze teksty? Częsta przyczyna opóźnień. Warto ustalić to na początku, a nie w tygodniu, w którym strona ma ruszyć.
Czy mogę zobaczyć stronę zrobioną dwa lata temu? Świeże realizacje wyglądają dobrze u każdego. Dopiero strona sprzed dwóch lat pokazuje, czy nadal działa, czy się rozsypała.
Odpowiedzi, które powinny zapalić lampkę
„Gwarantujemy pierwsze miejsce w Google." Nikt tego nie kontroluje i sam Google pisze w poradniku dla właścicieli stron, że nikt nie może zagwarantować pierwszego miejsca. Uczciwa deklaracja dotyczy tego, że strona nie będzie miała technicznych przeszkód do pozycjonowania.
„Zrobimy wszystko, co pan chce." Dobry wykonawca odradza część pomysłów i mówi, dlaczego.
„Cena zawiera wszystko." Zwykle nie zawiera, i lepiej wiedzieć czego, niż odkryć to później.
Brak pytań o twoich klientów. Ktoś, kto od razu mówi o cenie i terminie, nie pytając, kto ma trafiać na tę stronę i po co, zbuduje ładny obiekt bez funkcji.
Portfolio bez adresów. Zrzuty ekranu bez linków bywają projektami, które nigdy nie powstały albo dawno zniknęły.
Umowa, także z freelancerem
Freelancer kojarzy się części klientów z pracą na słowo i bywa, że obie strony to akceptują, dopóki wszystko idzie dobrze. Problem pojawia się przy pierwszym nieporozumieniu co do zakresu, bo wtedy nie ma do czego wrócić.
Umowa nie musi być długa. Powinna natomiast nazwać cztery rzeczy: co dokładnie powstaje, w jakim terminie, za ile i w jakich ratach oraz co się dzieje z prawami autorskimi i dostępami po zapłacie. Piąta pozycja, o której łatwo zapomnieć: co się liczy jako poprawka w cenie, a co jako nowa praca.
Ta ostatnia bywa źródłem największych tarć. Bez ustalenia, ile rund poprawek wchodzi w wycenę, jedna strona uważa, że projekt jest skończony, a druga, że dopiero się rozkręca.
Przy przeniesieniu praw autorskich forma pisemna jest wymogiem, bez którego ta część umowy nie działa.
Czego nie rozstrzyga cena
Najtańsza oferta bywa dobra, jeśli zakres jest naprawdę mniejszy. Staje się problemem, gdy zakres jest ten sam, a różnica bierze się z pominięcia rzeczy, których nie widać: testów na telefonie, struktury pod wyszukiwarkę, konfiguracji poczty transakcyjnej, przekierowań ze starej strony.
Te pominięcia mają wspólną cechę: ujawniają się po kilku miesiącach, gdy trudno już wrócić do rozmowy o zakresie.
Częste pytania
Freelancer czy agencja przy małej stronie firmowej? Przy wizytówce i stronie firmowej freelancer zwykle wystarcza i wychodzi taniej. Przy serwisie z wieloma funkcjami, sztywnym terminem albo wymogiem ciągłości niezależnej od jednej osoby przewaga agencji jest realna.
Czy warto zlecać stronę firmie z mojego miasta? Lokalizacja ma mniejsze znaczenie, niż się wydaje, ale nie zerowe. Rozstrzyga w trzech sytuacjach: gdy działasz wyłącznie lokalnie i tam chcesz być znajdowany, gdy potrzebujesz zdjęć firmy albo realizacji, i gdy po prostu wolisz podpisać umowę przy stole. Poza nimi liczą się kompetencje, a te trudno wybierać po odległości.
Co jeśli wykonawca zniknie? Dlatego domena, hosting i dostępy mają być twoje, a umowa ma przenosić majątkowe prawa autorskie. Przy komplecie tych trzech rzeczy przejęcie strony przez kogoś innego jest kwestią dni. Bez nich bywa niemożliwe.
Czy z freelancerem podpisuje się umowę? Tak, i warto na to nalegać niezależnie od tego, jak dobrze idzie rozmowa. Umowa ma nazwać zakres, termin, raty, zasady poprawek oraz przekazanie praw i dostępów. Przy przeniesieniu majątkowych praw autorskich forma pisemna jest wymogiem. Bez niej ta część jest nieważna, nawet jeśli obie strony się zgadzały.
Ile powinienem zapłacić? Zależy od zakresu. Widełki i to, co je podbija, opisuję w tekście o kosztach strony firmowej.
Czy mogę zacząć kreatorem i przenieść się później? Możesz, ale sprawdź wcześniej, czy da się wyeksportować treść, i od początku używaj własnej domeny. Bez tych dwóch rzeczy przeprowadzka oznacza budowanie od zera. Więcej w tekście o darmowych stronach.
Jeśli zbierasz oferty i chcesz je porównać, prześlij mi je. Powiem, czym różnią się zakresem, także jeśli wynikiem będzie rekomendacja kogoś innego. Jak wygląda praca u mnie, opisuję na stronie o tworzeniu stron internetowych w Ełku, a kolejne etapy w tekście o procesie tworzenia strony.
Masz pytanie do tematu?
Napisz, opiszę to na Twoim przykładzie. Jeśli planujesz stronę albo sklep, powiem wprost, co ma sens w Twojej sytuacji, a co byłoby przepłaceniem.
Napisz do mniePrzeczytaj też
5 cech dobrej strony internetowej
Co odróżnia stronę, która przynosi zapytania, od kosztownej wizytówki. Pięć cech, przy każdej konkretny sposób, żeby sprawdzić własną witrynę.
Co irytuje użytkowników stron internetowych — 14 błędów
Czternaście rzeczy, które wyganiają odwiedzających ze strony firmowej. Przy każdym punkcie konkretny sposób, żeby sprawdzić to u siebie.
